Przedstawiciel baroku sarmackiego- Waclaw Potocki

Wacław Potocki jest przedstawicielem nurtu ziemiańskiego tzw. nurtu sarmackiego. Cechą charakterystyczną tej literatury jest to, że jej twórcy ogromną wagę przykładali do dawnych tradycji rodzinnych. Sarmatyzm, to pogląd że szlachta polska wywodzi się od starożytnego plemienia Sarmatów, żyjących gdzieś nad dolną Wołgą. W XVI w. mit sarmatyzmu kształtował wyobraźnię szlachty, ukształtował mit rycerz polskiego jako obrońcy ojczyzny i wiary katolickiej. Sarmata, to szlachcic miłujący wolność. Sarmatyzm, to także styl życia: wystawność, uroczyste ceremonie, bogate wyposażenie świątyń, odmienny wobec Europy sposób ubierania. Z czasem ideały sarmackie uległy degeneracji, poczucie wyższości szlachty polskiej nad innymi narodami prowadzi do ksenofobii, a związek z katolicyzmem do nietolerancji.

Potocki w swych utworach wyraża poglądy o losach kraju i społeczeństwa:
"Polska nie żadem stoi"
- degradację idei przedstawił poeta obrazowo: "Gdybyś dziś powstał z grobu i po ojczyźnie swojej zawołał by co gardła, wracam znowu"
- krytyczną ocena stron prawnych Polski poeta poparł argumentami: sejm chowa co rok nowe prawa i konstytucję, ale to nie polepsza życia obywateli w państwie. Prawa nie wchodzą w życie, zawodzi w państwie egzekucja praw.
- skutki tego stanu rzeczy to: uboga szlachta i biedni ziemianie, natomiast możni zwolnieni są z obowiązków wobec państwa. W kraju żądzą bogaci
"Pospolite ruszenie"
- fraszka ta ośmiesza pospolite ruszenie jako formę walki, która nie spełnia podstawowych zasad bezpieczeństwa kraju. Krytykuje szlachtę, a przede wszystkim jej zanik ducha rycerskiego, egoizm i brak patriotyzmu, lenistwo, wygodnictwo i warcholstwo.
"Zbytki polskie"
- w utworze tym Potocki mając poczucie społecznej odpowiedzialności wytyka polakom ich krótkowzroczność i życie ponad stan. Szlachta nie zauważa niebezpieczeństwa jakie grozi ojczyźnie, nie dba o jej losy, spędza czas na zabawach, wystawnych ucztach, nie świadoma tego, że ich dobra przepadną gdy Polska zostanie zagarnięta przez obce kraje.
"Transakcja wojny Chocińskiej"
a) inwokacja. Prośba zaniesiona do Boga, aby ten wspomagał walczących i przyniósł zwycięstwo Polakom.
b) mowa netmana Jana Chodkiewicza. Natura nie uformowała mu ust z miodu, będzie mówił prosto, po żołniersku, zresztą nie są potrzebne tu przemowy.
- żołnierze w swych piersiach chowają to co najważniejsze: Bóg, ojczyzna, Pan (król)
- ojczyzna powierzyła swym żołnierzom obronę rodziców, krewnych, dzieci i kobiet
- utrapiona Matka-ojczyzna kryje się pod ramionami ich, tych którzy mają bronić złotej wolności
- wróg dysponuje tylko pozorną potęgą, dlatego też nie powinni się obawiać, że się poganin "upstrzy, wyzłoci, uskrzydli". Poważną część wojsk przeciwnika stanowią "dziady, kupce, Żydzi" - a to nie są ludzie wojenni.
- Polacy są Sarmatami, a im nikt nie dorówna, ponieważ szable dziedziczą wcześniej niż zagon
- przed wiekami B. Chrobry pokonał Rusina i Niemca i wzmocnił granice kraju
- teraz przeznaczeniem rycerstwa polskiego jest walka z Turkami i obrona kraju.

Utwory Potockiego stanowią jakby rozrachunek z wadami szlachty. Tworzą one panoramę społeczeństwa polskiego. Poprzez swoje utwory Potocki chciał służyć ojczyźnie, dlatego go też krytykował wady narodowe.