"Romantyczność" - Adam Mickiewicz

W ballada "Romantyczność" poznajemy prostą wiejską dziewczynę, Karusię, która po śmierci swojego ukochanego traci zmysły. Całymi dniami błąka się po okolicy, mając wciąż nadzieję, że jej Jaś jest gdzieś niedaleko. Niekiedy nawet widzi go, wydaje jej się, że z nim rozmawia, śmieje się do niego i płacze. To, ze Karusia wierzy w obecność jej zmarłego narzeczonego jest umotywowane ludową wiarą w możliwość przenikania się światów.
Ludzie ze wsi uważają Karusię za szaloną, dlatego prosi ona swojego Jasia, by został przy niej do świtu, aby i oni mogli go zobaczyć. Ten jednak odchodzi wraz z nocą. Wezwany przez mieszkańców wioski mędrzec stwierdza, że dziewczyna ma przewidzenia. Wzywa to wiary w "szkiełko i oko", czyli to, co można zbadać naukowo.
Narrator podejmuje jednak polemikę ze starym mędrcem, który symbolizuje klasyków, gardzących romantycznym rozumieniem sztuki. Mówi, że ważniejsze są dla niego "czucie i wiara" niż "mędrca szkiełko i oko".
W ten sposób Mickiewicz prezentuje program romantyków, którzy sprzeciwiają się klasycznemu pojmowaniu sztuki przez sztywne ramy naukowości.